Ρήματα στα Αρχαία: Οριστική, Απαρέμφατο, Μετοχή Α’ συζυγίας

Τα ρήματα στα Αρχαία χωρίζονται σε συζυγίες. Εμείς θα ασχοληθούμε με την α’ συζυγία, δηλαδή με τα αφωνόληκτα ρήματα σε -ω. Τα ρήματα γενικά έχουν διάφορες εγκλίσεις: Οριστική, Υποτακτική, Προστακτική, Ευκτική, Απαρέμφατο, Μετοχή. Σήμερα θα αναλύσουμε την Οριστική (την έγκλιση των γεγονότων), το Απαρέμφατο (τον αρχικό τύπο του ρήματος) και τη Μετοχή.

Ενεστώτας

Ο Ενεστώτας είναι ο χρόνος που φανερώνει το παρόν, δηλαδή το τι συμβαίνει τώρα, άμεσα. Είναι πιθανώς ο πιο εύκολος χρόνο. Ας πούμε ότι θέλουμε να κλίνουμε τα ρήματα ἄρχω (ᾰ) και λύω (ῡ).

ἄρχω λύω
ἄρχεις λύεις
ἄρχει λύει
ἄρχομεν λύομεν
ἄρχετε λύετε
ἄρχουσι λύουσι

Όπως παρατηρούμε, οι καταλήξεις είναι ίδιες με τα Νέα Ελληνικά, εκτός από το α’ και γ’ πληθυντικό πρόσωπο (που είναι με μπλε).
Για να σχηματίσουμε το Απαρέμφατο, προσθέτουμε πολύ απλά την κατάληξη ειν: ἄρχειν, λύειν
Για τις μετοχές, προσθέτουμε καταλήξεις: -ων για το αρσενικό, -ουσα για το θηλυκό και -ον για το ουδέτερο γένος:
ὁ ἄρχων / λύων
ἡ ἄρχουσα / λύουσα
τό ἄρχον / λῦον

Προσοχή! Πρέπει να προσέχουμε τον τονισμό στις μετοχές! Το αρσενικό και το θηλυκό παίρνουν οξεία, αλλά ο τονισμός του ουδετέρου εξαρτάται από την ποιότητα του φωνήεντος της παραλήγουσας! Στο παράδειγμα, το α είναι βραχύ, οπότε παίρνει οξεία, ενώ το υ είναι μακρό. Όπως ξέρουμε, Μακρό + Βραχύ = Περισπωμένη.

Παρατατικός

Στον Παρατατικό βλέπουμε για πρώτη φορά ένα φαινόμενο που θα ξαναδούμε και σε άλλους χρόνους: την αύξηση.
Όταν το ρήμα ξεκινά με σύμφωνο, προσθέτουμε ένα ἐ πριν από το σύμφωνο. Για παράδειγμα, το λύω γίνεται -λυ-ον. Όταν το ρήμα ξεκινά με ρ, το ρ διπλασιάζεται μετά την αύξηση: ῥίπτω → ἔρριπτον.
Όταν, από την άλλη, ξεκινά με φωνήεν, η διαδικασία είναι πιο περίπλοκη. Το φωνήεν μεταβάλλεται. Ορίστε η λίστα των μεταβολών των φωνηέντων:
α → η (ἀθροίζω → ἤθροιζον)
αι → ῃ (αἴθω → ᾖθον)

αυ → ηυ (αὐξάνω → ηὔξανον)
ε → η / ει (συνήθως η με λίγες εξαιρέσεις) (ἐλέγχω → ἤλεγχον, ἔχω → εἶχον)
ει → ῃ (εἰκάζω → ᾔκαζον)
ευ → ηυ (εὐπορῶ → ηὐπόρουν)
ο → ω (ὀρύττω → ὤρυττον)
οι → ῳ (οἰκίζω → ᾦκιζον)

Το ι και το υ μένουν αμετάβλητα.
Επομένως, το ἄρχω γίνεται ἦρχον. Ας κλίνουμε τα δύο ρήματα στον Παρατατικό:

ἦρχον ἔλυον
ἦρχες ἔλυες
ἦρχε ἔλυε
ἤρχομεν ἐλύομεν
ἤρχετε ἐλύετε
ἦρχον ἔλυον

Παρατηρούμε ότι το α’ ενικό και το γ’ πληθυντικό πρόσωπο είναι όμοια. Στη συνέχεια, διαπιστώνουμε ότι το α’ και β’ πληθυντικό έχουν ίδιες καταλήξεις με τον Ενεστώτα.
Ο Παρατατικός δεν έχει απαρέμφατο ή μετοχή.

Μέλλοντας

Ο Μέλλοντας είναι παρόμοιος με τον Ενεστώτα. Η μόνη διαφορά του είναι ότι αλλάζουμε τον χαρακτήρα.
Για να τον σχηματίσουμε, παίρνουμε το θέμα του Ενεστώτα, δηλαδή το ρήμα χωρίς την κατάληξη: λύω → λυ
Ελέγχουμε τον χαρακτήρα (το τελευταίο γράμμα) του θέματος: υ
Στη συνέχεια, αντικαθιστούμε τον χαρακτήρα με σ, ξ ή ψ. Αν ο χαρακτήρας είναι:
τ, δ, θ, ζ → σ
κ, γ, χ, ττ/σσ → ξ

π, β, φ, πτ → ψ

Αν είναι φωνήεν, προσθέτουμε ένα σ. Άρα:
καλύπτω → καλύψω
λύω → λύσω
ἄρχω → ἄρξω

Ας κλίνουμε αυτά τα τρία ρήματα στον Μέλλοντα.

λύσω ἄρξω καλύψω
λύσεις ἄρξεις καλύψεις
λύσει ἄρξει καλύψει
λύσομεν ἄρξομεν καλύψομεν
λύσετε ἄρξετε καλύψετε
λύσουσι ἄρξουσι καλύψουσι

Παρατηρούμε ότι οι καταλήξεις είναι ίδιες με τον Ενεστώτα, κάτι που ισχύει και στο Απαρέμφατο, και στη Μετοχή.
Απαρέμφατο: λύσειν, ἄρξειν, καλύψειν
Μετοχές:

ὁ λύσων / ἄρξων / καλύψων
ἡ λύσουσα / ἄρξουσα / καλύψουσα
τό λῦσον / ἄρξον / καλύψον

Αόριστος

Ο Αόριστος διατηρεί το ίδιο θέμα με τον Μέλλοντα. Με άλλα λόγια, όλη η διαδικασία με τους χαρακτήρες από πάνω συμβαίνει και στον Αόριστο. Επιπλέον, στον Αόριστο παρατηρείται και το φαινόμενο της αύξησης. Δηλαδή, μπορούμε να πούμε ότι είναι ένας συνδυασμός Μέλλοντα και Παρατατικού. Οι καταλήξεις είναι διαφορετικές.
Για να σχηματίσουμε τον Αόριστο του λύω, βρίσκουμε το θέμα του Μέλλοντα (λυσ), προσθέτουμε αύξηση (ε-λυσ) και καταλήξεις. Ας δούμε πώς κλίνονται τα δύο παραδείγματά μας στον Αόριστο.

ἦρξα ἔλυσα
ἦρξας ἔλυσας
ἦρξε ἔλυσε
ἤρξαμεν ἐλύσαμεν
ἤρξατε ἐλύσατε
ἦρξαν ἔλυσαν

Οι καταλήξεις είναι ίδιες με τα Νέα Ελληνικά, εκτός από το β’ ενικό και α’ πληθυντικό πρόσωπο.
Επιπλέον, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι όλα τα δίχρονα στις καταλήξεις είναι βραχέα, προκειμένου να τονίζουμε σωστά.

Για να σχηματίσουμε το απαρέμφατο του Αορίστου, παίρνουμε το θέμα του, χωρίς την αύξηση, και προσθέτουμε την κατάληξη -αι. Επί παραδείγματι, παίρνουμε το λύω → έλυσα, αφαιρούμε την αύξηση και μένουμε με το λυσ.
Απαρέμφατα: ἄρξαι, λῦσαι
Μετοχές:
ὁ ἄρξας / λύσας (α μακρό)
ἡ ἄρξασα / λύσασα
τό ἄρξαν / λῦσαν (α βραχύ)

Παρακείμενος

Στον Παρακείμενο, τα πράγματα δυσκολεύουν αισθητά. Ας ξεκινήσουμε με τον χαρακτήρα:
τ, δ, θ, ζ → κ
κ, γ, χ, ττ/σσ → χ

π, β, φ, πτ → φ

Άρα:
καλύπτω → κεκάλυφα
λύω → λέλυκα
ἄρχω → ἦρχα
Παρατηρούμε ότι στα παραπάνω παραδείγματα, στην αρχή του ρήματος έχουμε προσθέσει ή μεταβάλλει πράγματα. Αυτό λέγεται αναδιπλασιασμός.
Ο αναδιπλασιασμός είναι μοναδικός στον Παρακείμενο και στον Υπερσυντέλικο και είναι αρκετά περίπλοκος. Πρώτον, στα ρήματα που ξεκινούν από φωνήεν βάζουμε αύξηση, όπως είδαμε παραπάνω: ἄρχω→ἦρχα
Αν ξεκινά από σύμφωνο, ο γενικός κανόνας είναι ότι βάζουμε το σύμφωνο πριν από το ρήμα μαζί με ένα ε. Για παράδειγμα, στο λύω παίρνουμε το λ, του βάζουμε ένα ε και προσθέτουμε το αποτέλεσμα στο ρήμα: λέλυκα

Υπάρχουν μερικές εξαιρέσεις. Για παράδειγμα, ότι το ρήμα ξεκινά με ρ, αντί για αναδιπλασιασμό παίρνει αύξηση: ῥίπτω → ἔρριφα

Τέλος, προκύπτει το ερώτημα: τι συμβαίνει αν το ρήμα ξεκινά με δύο ή τρία σύμφωνα; (πταίω, στρατεύω, γράφω…)
Η απάντηση είναι:
Αν αρχίζει με τρία σύμφωνα, βάζουμε το ε της αύξησης. στρατεύω → ἐστράτευκα
Αν αρχίζει με δύο, εξετάζουμε αν το πρώτο είναι άφωνο, δηλαδή: κ, γ, χ, π, β, φ, τ, δ, θ. Αν δεν είναι, βάζουμε το ε της αύξησης: μνημονεύω → ἐμνημόνευκα
Αν είναι, συνεχίζουμε εξετάζοντας αν το δεύτερο είναι ημίφωνο, δηλαδή: μ, ν, λ, ρ. Αν δεν είναι, βάζουμε το ε της αύξησης: πταίω → ἔπταικα
Αν είναι, κάνουμε αναδιπλασιασμό με το πρώτο γράμμα: γράφω → γέγραφα

λέλυκα κεκάλυφα ρχα
λέλυκας κεκάλυφας ρχας
λέλυκε κεκάλυφε ρχε
λελύκαμεν κεκαλύφαμεν ρχαμεν
λελύκατε κεκαλύφατε ρχατε
λελύκασι κεκαλύφασι ρχασι

 

Για να σχηματίσουμε το Απαρέμφατο, παίρνουμε το θέμα του Παρακειμένου με τον αναδιπλασιασμό και προσθέτουμε την κατάληξη -έναι.
Απαρέμφατα:
ἠρχέναι / λελυκέναι
Μετοχές:
ὁ ἠρχώς / λελυκώς
ἡ ἠρχυῖα / λελυκυῖα
τό ἠρχός / λελυκός

Υπερσυντέλικος

Ο Υπερσυντέλικος είναι ίδιος με τον Παρακείμενο, απλώς έχει και αύξηση, ενώ του λείπουν Απαρέμφατα και Μετοχές. Αν ο Παρακείμενος είχε ήδη αύξηση, ο Υπερσυντέλικος μένει αμετάβλητος ως προς την αρχή του ρήματος.

ἐλελύκειν ἤρχειν
ἐλελύκεις ἤρχεις
ἐλελύκει ἤρχει
ἐλελύκεμεν ἤρχεμεν
ἐλελύκετε ἤρχετε
ἐλελύκεσαν ἤρχεσαν

 

Advertisements

Σύνθετα ρήματα με προθέσεις α’ συνθετικό – Η σωστή κλίση

Ρήματα όπως αντιγράφω, διαγράφω, αναλαμβάνω κλπ. κυριαρχούν στις καθημερινές μας συνομιλίες. Όλοι ξέρουμε τους αορίστους αυτών των ρημάτων: αντέγραψα, διέγραψα, ανέλαβα… Ωστόσο, η συντριπτική πλειοψηφία των ελληνόφωνων κλίνουν αυτά τα ρήματα εσφαλμένα. Ας δούμε τις ιδιαιτερότητες αυτών των ρημάτων.

Συνέχεια

Κανόνας SOS στον Passé Composé σχετικά με τα αντωνυμιακά ρήματα

Ο Passé Composé στην αρχή είναι ο πιο δύσκολος χρόνος που θα μάθουμε, έχοντας πολλές ιδιομορφίες και πολλούς κανόνες. Δυστυχώς, έχουμε άλλη μια σκοτούρα στο μυαλό μας σχετικά με τα αντωνυμιακά ρήματα.

 

Τα αντωνυμιακά ρήματα στον Passé Composé

Σας θυμίζουμε ότι τα αντωνυμιακά ρήματα κλίνονται όλα με το être και συμφωνούν με το υποκείμενο.

Martine s’ est baladée vers le port.

Η εξαίρεση: Το αντικείμενο

Συνήθως τα αντωνυμιακά δεν παίρνουν αντικείμενο. Αλλά όταν παίρνουν, δε συμφωνούν με το υποκείμενό τους παρότι κλίνονται με το être.  

Martine s’ est brossé les dents.

Ισχύει πάντα αυτό;

Μπαμ μπαμ μπαμ. Όχι!

Ισχύει μόνο στα Άμεσα αντικείμενα.

Οπότε μπορεί Martine s’ est brossé les dents, αλλά Martine s’ est intéressée aux livres, mais maintenant elle ne s’y intéresse pas.

 

 

 

Συμφωνία με καταφατική ή αρνητική πρόταση στα Αγγλικά, με 2 τρόπους

Υπάρχουν κάμποσοι τρόποι για να πεις «κι εγώ» στα Αγγλικά, όπως και σε πολλές άλλες γλώσσες. Σήμερα θα δούμε τις δύο πιο συνηθισμένες και αναλυτικές οδηγίες για τον σχηματισμό τους. Να σημειωθεί ότι δεν έχει καμία διαφορά στο νόημα.

Συνέχεια

Βασικοί κανόνες συντακτικού: Το Υποκείμενο, Ρήμα, Αντικείμενο, Κατηγορούμενο, Ποιητικό αίτιο

Το μόνο κοινό της Γραμματικής και του Συντακτικού είναι το ότι διδάσκονται μαζί στο μάθημα της Γλώσσας. Ας δούμε λοιπόν τα βασικά του μέρη και τυχόν ιδιαιτερότητες.

Συνέχεια

The passive voice: Ενεργητική σε Παθητική σύνταξη στα Αγγλικά, εύκολα

Όπως στον ευθύ και πλάγιο λόγο έχουμε τη σκοτούρα του να ξέρουμε καλά τους χρόνους, πλέον έχουμε τη σκοτούρα να ξέρουμε καλά το ρήμα to be σε όλους τους χρόνους, καθώς και να αναγνωρίζουμε τα πρόσωπα.

Οι βασικοί κανόνες

  1. Το Αντικείμενο του ρήματος της Ενεργητικής γίνεται Υποκείμενο της Παθητικής (δηλ. μπαίνει πρώτο).
  2. Το Υποκείμενο της Ε.Φ. είτε παραλείπεται είτε παίρνει θέση ποιητικού αιτίου (βλ. παρακάτω)
  3. Το ρήμα μετατρέπεται σε Π.Φ. Προσέξτε: Πρέπει να συμφωνεί με το νέο Υποκείμενο. Η μετατροπή αυτή γίνεται ως εξής: α)Βρίσκουμε την Παθητική Μετοχή του ρήματος ή αν είναι Irregular Verb τότε το βάζουμε στην τρίτη στήλη. β)Βάζουμε το ρήμα  to be μπροστά από τη μετοχή μας, σε όποιο χρόνο ήταν στην Ε.Φ., και η μετοχή μένει αμετάβλητη.

Ας μετατρέψουμε μερικές για να μπείτε στο νόημα 🙂

Mary bought a bag.

A bag was bought by Mary. (βλ παρακάτω)

I have visited the Eiffel Tower.

The Eiffel Tower has been visited.

Χρόνοι διαρκείας

Οι χρόνοι διαρκείας δεν χρησιμοποιούνται εκτεταμένα στην Π.Φ. Εντούτοις, υπάρχει μια διαφορά στη σύνταξή τους:

I was buying a dress.

A dress was being bought.

Δηλαδή απλά βάζουμε το being.

Ποιητικό αίτιο

Το ποιητικό αίτιο συναντάται μόνο στην Π.Φ. και είναι ουσιαστικά ένα «Αντικείμενο». Στα Ελληνικά θα πούμε «Η Ελένη τραυματίστηκε από την Ασπασία». Το «από την Ασπασία» είναι το ποιητικό αίτιο. Το ποιητικό αίτιο πάντα εισάγεται από την πρόθεση από, στα Αγγλικά by.

ΠΟΤΕ ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΥΜΕ ΤΟ ΠΟΙΗΤΙΚΟ ΑΙΤΙΟ

Το ποιητικό αίτιο στα Αγγλικά τουλάχιστον παραλείπεται όταν έχει τη σύνταξη από+αντωνυμία. Μόνο όταν είναι ξεκάθαρο το ποιος έκανε κάτι θα μπει το ποιητικό αίτιο.

Catherine  had stolen the money.

The money had been stolen by Catherine.

ΑΛΛΆ: I stole the money.

The money was stolen by me.

ΕΡΩΤΉΣΕΙΣ ΜΕ ΠΟΙΗΤΙΚΌ ΑΊΤΙΟ

Για να ρωτήσουμε «Από ποιον» ή «Από τι» υπάρχουν δύο συντάξεις:

Who stole the money?→Who was the money stolen byBy whom was the money stolen? Αλλά παρότι ο δεύτερος τρόπος είναι πιο λογικός, είναι πολύ επίσημος. Προσοχή, όταν το by είναι μπροστά, έχουμε και ένα m στο who.

Άμεσα και Έμμεσα αντικείμενα

Κάποια ρήματα όπως το  give ή το buy παίρνουν 2 αντικείμενα, το άμεσο και το έμμεσο. Το άμεσο συνήθως αναφέρεται σε άψυχα ουσιαστικά και το έμμεσο σε έμψυχα. Συνήθως το έμμεσο μπαίνει σαν υποκείμενο στην Π.Φ.

They offered Steve a job.

Steve was offered a job.

A job was offered to Steve.

Ό,τι και από τα δύο κι αν βάλετε, δεν είναι λάθος.

Λοιπές προθέσεις

Εκτός από το by, κι άλλες προθέσεις πρωταγωνιστούν στην Π.Φ. και κυρίως το with. Το with δείχνει μέσο.

They used a knife to kill her.

She was killed with a knife.

Μην το μπερδεύετε με το by όμως! Συγκρίνετε:

 He was covered with a blanket. (Καλύφθηκε με μια κουβέρτα)

 He was covered by a blanket. (Μια κουβέρτα πήγε μόνη της πάνω του και τον κάλυψε)

Απαρέμφατο και Γερούνδιο

Το απαρέμφατο Π.Φ. είναι: (to) be cleaned

Το γερούνδιο είναι: being cleaned.

Π.χ. I hate being told what to do.

The clother are being ironed in order to be cleaned.

Μετά από modal verbs έχουμε απαρέμφατο χωρίς to,

δηλαδή be cleaned/told  κλπ. εξαιρώντας το ought to. Επίσης και το be going to ακολουθείται από απαρέμφατο με to. 

The car ought to be washed.

Ξεχωρίζουμε από την Ε.Φ.

Όταν έχετε να γράψετε μια πρόταση σε ενεργητική ή παθητική σύνταξη, καθίστε και σκεφτείτε.

Τι είναι πιο λογικό: Η πορτοκαλάδα φτιάχνει ανθρώπους ή Η πορτοκαλάδα φτιάχνεται από ανθρώπους;

Στην τελική, γιατί να χρησιμοποιήσω Π.Φ.;

Η Π.Φ. είναι πολύ σημαντική στα Αγγλικά και στις υπόλοιπες γλώσσες, με τα Ελληνικά μαζί. Χρησιμοποιείται για να τονίσει την ίδια την πράξη και όχι το Υποκείμενό της (εξ ου και η παράλειψη του ποιητικού αιτίου).

Η Π.Φ. είναι πραγματικά εύκολη, αλλά απαιτεί εξοικείωση.

Παθητική σύνταξη στα Αγγλικά

Σχηματισμός και χρήση Plus-que-Parfait (Υπερσυντέλικου) στα Γαλλικά

Ο Υπερσυντέλικος είναι ένας πολύ σημαντικός χρόνος για τους μαθητές των Γαλλικών με 2-3 χρόνια εμπειρίας. Πλέον τα πράγματα δυσκολεύουν. Εντούτοις, ο Plus-que-Parfait είναι απίστευτα εύκολος στον σχηματισμό του.

Παρομοίωση με τον Passé Composé και τον Imparfait

Ο Plus-que-Parfait σχηματίζεται όπως ακριβώς και ο Passé Composé. Η μόνη διαφορά είναι το ότι τα βοηθητικά être ή avoir μπαίνουν στον Imparfait.

Δείτε το παράδειγμα με τα ρήματα «avoir» και «se rendre».

j’

avais

eu

tu

avais

eu

il

avait

eu

nous

avions

eu

vous

aviez

eu

ils

avaient

eu

j’

m’

étais

rendu(e)

tu

t’

étais

rendu(e)

il

s’

était

rendu

nous

nous

étions

rendu(e)s

vous

vous

étiez

rendu(e)s

ils

s’

étaient

rendus

Αυτός ήταν ο Plus-que-Parfait. Τα μη αντωνυμιακά ρήματα που κλίνονται με το être στον Παρακείμενο κλίνονται και πάλι με εκείνο το ρήμα στον Plus-que-Parfait.

Ο Plus-que-Parfait