Προτάσεις που αρχίζουν με το να: Τελικές ή βουλητικές;

Όταν μια πρόταση ξεκινά με τη λέξη «να», τότε είναι είτε τελική είτε βουλητική. Όμως τι είναι αυτοί οι δύο τύποι προτάσεων και πώς τους ξεχωρίζουμε;

Οι τελικές προτάσεις

Οι τελικές προτάσεις είναι δευτερεύουσες οι οποίες εισάγονται με τους συνδέσμους να και για να και δηλώνουν σκοπό. Όταν ο σύνδεσμος που εισάγει την πρόταση είναι το να, τότε δε χρειάζεται να βάλουμε κόμμα ανάμεσα στην ανεξάρτητη (κύρια) και την εξαρτημένη (δευτερεύουσα) πρόταση. Εντούτοις, αν ο σύνδεσμος είναι το για να, τότε βάζουμε κόμμα. Περιττό να αναφερθεί πως αυτούς τους συνδέσμους ακολουθεί κάποιο ρήμα σε Υποτακτική. Παραδείγματα:

Ο Άγγελος αποφάσισε να αγοράσει ένα παγωτό, για να ελαφρύνει την πείνα του.
Η Νεφέλη βγήκε έξω να πάρει καθαρό αέρα.
Ο Γιάννης αναγκάστηκε να παραχωρήσει το πορτοφόλι του στους κλέφτες, για να μην τον χτυπήσουν.
Η μαμά της Εμμανουέλας την παρακολουθούσε στην παράσταση να την καμαρώσει.

Τα υπογραμμισμένα τμήματα στις παραπάνω περιόδους (περίοδος ονομάζεται ένα κείμενο που αρχίζει με κεφαλαίο γράμμα και τελειώνει σε τελεία. Αποτελείται από πολλές προτάσεις) είναι δευτερεύουσες τελικές.

Οι βουλητικές προτάσεις

Σε αντίθεση με τις τελικές, οι βουλητικές προτάσεις δεν είναι πάντοτε δευτερεύουσες. Εισάγονται μονάχα με το να και είναι είτε Αντικείμενο είτε Υποκείμενο είτε ακόμα και Κατηγορούμενο μιας κύριας πρότασης. Είναι Υποκείμενο όταν το ρήμα της πρότασης είναι απρόσωπο, δηλαδή όταν δεν έχει ένα ξεκάθαρο πρόσωπο. Αντίθετα, είναι Αντικείμενο ή Κατηγορούμενο στις άλλες περιπτώσεις. Είναι Κατηγορούμενο όταν βρίσκεται μετά από τα συνδετικά ρήματα όπως τα είμαι, θεωρούμαι, εκλέγομαι, γίνομαι, φαίνομαι κλπ. Και φυσικά, είναι Αντικείμενο σε όλες τις άλλες περιπτώσεις. Οι βουλητικές συνήθως εκφράζουν βούληση (θέληση) ή επιθυμία.

Μολαταύτα, πώς ξέρουμε αν μια πρόταση η οποία εισάγεται με το να είναι τελική ή βουλητική;

Πώς τις ξεχωρίζουμε

Υπάρχει μια πολύ απλή μέθοδος για να διαφοροποιήσουμε τις τελικές προτάσεις από τις βουλητικές: Αντικαθιστάμε το να με το για να και διαβάζουμε την πρόταση. Βγάζει νόημα; Αν ναι, τότε η δευτερεύουσα είναι τελική. Αν όχι, τότε είναι βουλητική. Ας δούμε μερικά παραδείγματα: (υπογραμμίζω τις βουλητικές και μαυρίζω τις τελικές)

Ο Θωμάς πήγε στο πάρτι να ξεδώσει. (εδώ το να μπορεί να αντικατασταθεί με το για να, οπότε τελική)
Η μαμά ήθελε 
να πάει για ψώνια να μην ξεμείνει η οικογένεια από φαγητό, αλλά ο μπαμπάς διαφώνησε. (η πρώτη πρόταση εκφράζει βούληση, οπότε είναι βουλητική, ενώ η δεύτερη εκφράζει σκοπό)
Η Γεωργία προσπαθούσε με όλες της τις δυνάμεις 
να τρέξει όσο πιο γρήγορα μπορούσε. (η πρόταση είναι αντικείμενο του ρήματος και το να δεν μπορεί να αντικατασταθεί)
Ο Δημήτρης δοκίμασε 
να φάει σαλάτα. (το ίδιο με την παραπάνω πρόταση)
Έπρεπε 
να ήσουν εκεί να τον καμαρώσεις. (η πρώτη είναι Υποκείμενο της πρότασης, καθώς το «Έπρεπε» είναι απρόσωπο, οπότε είναι σίγουρα βουλητική, ενώ η δεύτερη δείχνει σκοπό)

Τελικές ή βουλητικές

Advertisements

Σχολιασμός

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s